Olur İlçesi / ERZURUM

Olur İlçesi / ERZURUM

Olur İlçesi / ERZURUM
Bu haber 29 Eki 2011 Cts 19:03 tarihinde eklendi.
mm
Paylaş:

OLUR İLÇESİ

ERZURUM

TARİHÇE

İlçenin ilk bilinen adı Tavusker’dir. Tavusker adı ise eski tarihi kaynaklara göre Kafkasya’da Derbent kesimlerinde yaşayan Saka-İskit Türk boylarından biri olan Ta-Ok lardan gelmektedir. İlk zamanlarda bu Türk boyunun yaşadığı alana Dav-Eli denilmektedir. Daha sonraları ise Tahoskar zamanla Tavusker şekline dönüşerek günümüze kadar gelmiştir. Bu ad ise tahminlere göre M. S. 350 yılından itibaren kullanılmaktadır. Olur adının ise yörede yapılan “lor peyniri”nden geldiği söylenilmektedir. Anlatılanlara göre Olur’a Devlet büyüklerinden biri gelir, ona lezzetli olan bu lordan ikram edilir. İkram edilen bu lor peyniri Devlet büyüğünün hoşuna gider. Gittiği yerde çevresindekilere “Şimdi o lordan olsa da yesek” der. Bunun üzerine ilçeye ‘OLOR’ daha sonra OLUR denildiği rivayet edilir.

Selçuklular zamanında ilçemiz Saltukoğulları Beyliği’ne bağlı olarak kalmış bu durum Moğol istilasına kadar devam ederek, istila sonrası Moğollara bağlanmış, daha sonra Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethiyle ilçe civarları da Osmanlı sınırlarına dahil olmuştur. 15. yüzyıl ortalarında Ahıska, Şavşat, Çıldır, Ardanuç, Tortum, Oltu, Olur, Yusufeli adı ile beş bölgede beş kola ayrılan Atabekler yurdu olarak ilçemiz de anılmaktadır.

Asıl buhranlı dönem, yörede “93 Harbi” denilen, 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşı ile başlamıştır. Bu savaşta Doğu Cephesi komutanı Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın Rusları Zivin Gedikler Muharebesi’nde yenmesine rağmen bu başarısı üstün Rus kuvvetleri karşısında Osmanlı ordusu Erzurum’a çekilmek zorunda kalmıştır. 1878’de Ruslarla yapılan Berlin Antlaşması ile Batum, Kars, Ardahan, Eleşkirt, Doğubeyazıt, Oltu, Şenkaya ve ilçemiz dahil bölgemiz Ruslara savaş tazminatı olarak verilmiştir. 1917 yılında Rusya’da çıkan Bolşevik İhtilali nedeniyle yörede bulunan Rus birlikleri birtakım ağır silah ve mühimmatı bölgedeki Ermenilere bırakarak çekilmişlerdir. Silah ve cephane yönünden güçlenen Ermeniler Oltu Sancağı’nın Olur’a bağlı 26 köyünde sürekli katliam yaparak köyleri acımasızca yakıp yıkmışlardır. Bunun üzerine bölgede silahlı milisler oluşturularak yöre halkı örgütlenmiştir. Örgütlenen yöre halkı Ermenilere karşı direniş hareketleri başlatmıştır. Daha sonra 6. Tümen komutanı Yarbay Gürsel Bey komutasındaki birlikler 25 Mart 1918 de Oltu’yu; aynı birlikler Olur çevresinde oluşturulan milis kuvvetleri ile birilikte 28 Mart 1918’de de Olur ve civarını da düşman işgalinden kurtarmışlardır.

İlçemiz 1958 yılına kadar Oltu ilçesine bağlı bucak olarak kalmış 1958 yılında ise ilçe olmuştur.

a- İlçemizin Yeri:

İlçemiz Erzurum’a 160 km uzaklıkta olup, Doğu Anadolu ile Doğu Karadeniz Bölgesi arasında yer alır. Doğusunda Ardahan-Göle, batısında Artvin-Yusufeli, kuzeyinde Artvin-Ardanuç, güneyinde Oltu ve Şenkaya ilçeleri ile çevrili, 1300 metre rakımlı, 820 km. kare yüzölçümüne sahiptir.

b- İlçenin Yeryüzü Şekilleri:

1- Önemli Dağları: İlçenin kuzey ve güney istikametinde sıra dağlar ve bu dağları kesen derin vadiler mevcuttur. İlçenin kuzeyinde platolara da rastlanır. İlçenin en önemli dağları şunlardır. Akdağ 2342 m, Zamp Dağı 2745 m, Sarıbaba Tepesi 2605 m. ve Pancarlı Tepesi 2697 m.’ dir. Horasan Tepesi 2842 metredir.
2- Akarsuları: Çoruh Nehri’nin bir kolu olan Oltu Çayı ilçemiz sınırları içerisinde doğu-batı istikametinde devam ederken tamamen ilçemiz sınırları içerisinde kaynağını alan ve ilçenin kuzey doğu istikametinden güneye doğru yol alarak Oltu Çayı’na kavuşan Alabalık Suyu ile Kızılçay akarsuları önemli akarsularındandır.
3- İklim ve Bitki Örtüsü: Doğu Anadolu ile Doğu Karadeniz iklimi arasında bir geçit iklimi hüküm sürmektedir. İlçenin rakımı yüksek kuzey kesimlerinde iklim oldukça serttir ve kar yağışı çokça görülmektedir. Bu kesimlerde kışları 2 metreye varan kar yağışları nadiren de olsa görülür. İlçe merkezi ile güney kesimleri de gayet ılıman bir iklime sahip olup, daha ziyade Doğu Karadeniz iklimi hüküm sürmektedir. Yağışlar daha ziyade yağmur şeklinde olmaktadır.
İlçenin ortalama yıllık yağış toplamı 350,6 m3′ dür.

 

TARİHİ YERLER

A- Kaleler ve Gözetme Kuleleri :

Olur, eski bir geçmişe sahip olması nedeni ile tarihi bakımdan oldukça zengindir. Olur bölgesini kontrol eden bazı kale ve gözetleme kuleleri eski ve orta çağlardan kalmıştır.
Gözetleme kulesi olarak belirteceğimiz ilk yapı şimdiki Ardahan-Olur-Artvin yolunun Olur yol ayrımında , Köprübaşı Köyü’ndedir. Buradan Olur’a ayrılan yolun 500 m. ilerisinde sağda bir tepenin üstünde bulunan “Gözetleme Kulesi” ,Ortaçağda bu vadiyi denetleyen bir karakol görevini üstlenmiştir. Ortaçağdan kaldığı tahmin olunan diğer kale ve gözetleme kuleleri ise şu köylerde bulunmaktadır: Aşağı Karacasu (Aşağı Penesgirt), Beğendik (Pırdanos), Kaledibi, Filizli (Keleşot), Keçili (Niyaköm), Merkez Kaledibi mevkii , Oğuzkent (Horket) Atlı (Ori), Eğlek (Ortiz) , Ilıkaynak (Arkünis), Ekinlik (Oğdadap), Kaban ve Sarıbaşak (Haynes). Ancak bu kale ve gözetleme kuleleri harap bir durumdadır. Bu yapıların bir özelliği de, her birinin bir diğerini görebilecek şekilde hakim tepeler üzerine yapılmış olmalarıdır.

B – Pertus Ören Yeri :

Olur’un 17 km. güneybatısında bulunan Eğlek (Ortiz) Köyü sınırları içerisindedir. Köyün güneydoğusunda “Pertus” denilen tepenin üzerindedir. Pertus Şehri’nin Rum–Pontus Kralı Dikran tarafından kurulduğu söylenmektedir. Tam bir harabe olan ören yerinde, yapıların temelleri göze çarpmaktadır .

C – Çataksu ( Tavusker) Köyü Cami ve Külliyesi :

Olur ilçe merkezine 40 km. uzaklıkta bulunan Çataksu (Tavusker) köyündedir. XVII. ve XVIII.yüzyıllarda Ahılkelek–Ahıska asıllı Türk Beylerinin Tavusker’de oturdukları bilinmektedir. XVII. yüzyılda bu beyler tarafından yaptırılmış bir saray , bir hamam, baldanken tarzında bir türbe ve çoğunluğu ahşap malzemeden yapılmış bir cami, bu külliyeyi oluşturmaktadır.
Saray 1940’lı yıllarda yıkılmış; hamam ise sarayın 100 m. ilerisinde bulunmakta olup, derenin zaman zaman taşması neticesinde o da yıkılmıştır.
Türbe caminin 25 m. kadar uzağında bulunmaktadır. Dört yanı açık , altı kesme taş , üstü tuğla kemerler üzerine kubbe ile örtülmüş bir yapıdır. Ortasında Hamşoğullarından bir kadına ait bir mezar vardır.
Cami ; birçok onarım geçirerek günümüze kadar gelmiştir. Dışarıdan basit görünen ve duvar aralarında yer yer ahşap kirişlerin bulunduğu caminin orijinal pencere şebekeleri de ahşaptır.Ahşap boyama ile süslü tavanı ,ahşap direkleri ahşap mihrabı , ahşap müezzin mahfili ile muhteşem bir yapıdır.Giriş kapısındaki kitabesinden caminin , H. 1082/M.1671 tarihinde Derviş Mehmet isimli bir şahıs tarafından yaptırıldığı anlaşılıyor.

KİVİ (YILDIZKAYA ) MAĞARASI

İnsanlar çoğu kez sahip oldukları değerlerin her nedense farkına varamazlar. Hemen yanı başlarındaki çok güzel olay ve olguların önemini algılamakta güçlük çekerler. İşte Kivi Mağarası da yıllarca güzelliği fark edilemeyen belki görülüp de değerlendirilemeyen ender yerlerdendir. Yıldızkaya (Kivi ) Mağarası Olur İlçesi sınırları içerisinde olup, Olur’a uzaklığı 55 km.dir. Kivi Mağarası yol güzergahında, kartpostallarda eşine az rastlanır manzaralar görebilirsiniz. Evliya Çelebi’nin “Seyahatnamesi”nde sözünü ettiği “Suyu, ata ve kadınlara iyi gelir ” dediği cennet pınarı, bu bölgemizdedir.

Yıldızkaya mağarasının iki girişi olup bu girişlerin yükseklikleri 1,5 metreyi geçmektedir. Mağaranın iç yüksekliği tahminen 40-50 metre olup, ilk girişteki eni ise 100 metreyi bulmaktadır. Mağaranın uzunluğu 250 metreyi geçmekte olup iyi bir aydınlatma yapılması durumunda güzellikleri daha iyi fark edilecektir. Mağaranın içerisinde büyüklüğü metreleri bulan sarkıt ve dikitler mevcuttur. Ayrıca burada büyük su birikintileri ve yalancı bir cenneti andıran görüntüler mevcuttur.

 

 

Etiketler
Paylaş:
"Olur İlçesi / ERZURUM" HAKKINDA YAPILAN YORUMLAR
Bu konuya hiç yorum yapılmadı.
HEMEN YORUM YAP

img

BU HABERLER DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR!

Narman İlçesi / Erzurum
NARMAN İLÇESİ ERZURUM TARİHİ :Narman yöresi sırasıyla (MÖ. 680-655 yıllarında)...
Uzundere İlçesi / Erzurum
UZUNDERE(Azort) İLÇESİ ERZURUM TARİH İlçemiz 3000 yıllık bir tarihi geçmişe...
Köprüköy İlçesi / Erzurum
KÖPRÜKÖY İLÇESİ ERZURUM Köprüköy, Erzurum merkeze 58, Pasinler’e 15, Horasan’a...
Tekman İlçesi / ERZURUM
Tekman İlçesi ERZURUM   Tekman,Erzurum iline bağlı bir ilçedir.kuruluş tarihi...