Geri git   Türkülerle Erzurum Forum > DADAŞLARIM > Erzurumlu Müzik Adamları

Cevapla
 
Seçenekler Stil
Alt 07-22-2010   #1
Ahmet Cinisli
Administrator
 
Ahmet Cinisli - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Üye No: 1
Mesajlar: 1.082
Ahmet Cinisli - MSN üzeri Mesaj gönder
Standart Raci ALKIR-ERZURUM

DADAŞ
Raci ALKIR
TRT Halk Müziği Ses Sanatçısı
Türkülerin Paşası


“Dün gece yar hanesinde, yastığım bir taş idi
Altım çamur, üstüm yağmur, yine gönlüm hoş idi”
“Dağ ne kadar yüce olsa, bir kenarı yol olur
Buna bayram günü derler, dostla düşman bir olur”
Musammat Gazel / Tatyan, Erzurum / Kaynak: Raci Alkır
Sanat hayatı boyunca 7 plâk, 2 kaset ve 1 CD yapan sanatçının ayrıca, TRT arşivinde kayıtlı çok sayıda bantları mevcuttur. Raci Alkır, Erzurum türkülerinin önemli kaynak kişilerinden birisidir. Özellikle kendisine has ses rengiyle ve yörede tatyan olarak bilinen türkülerle ün yapmıştır. Çok sayıda uzun hava okumuştur. Kaynak kişi ve derleyici olarak, Erzurum repertuarına kayıtlı 15 adet kırık hava tarzında türkü, 2 adet uzun hava kazandırmıştır.
Tatyan dediğimiz türkülerin kaynak kişilerinden Raci Alkır, Tatyanın; “tatlı dil, tatlı söyleme” anlamında olduğunu söylemektedir. Raci ağabeyimin bu güzel tarifinden yola çıkarak benim yaptığım araştırma neticesinde ise; bu tarifin karşılığını Kaşgarlı Mahmut’un, Divan-ı Lûgat-it Türk eserinde buldum. Lûgatta “Tatgan” sözcüğü yukarıdaki tarifin karşılığı olarak yazılıdır. Demek lâzım ki, tatlı söyleme gibi anlatımın belirlediği “Tatgan” sözü, değişikliğe uğrayarak “ Tatyan” olmuş çıkmıştır. Belki de “tat almaktan yana”, “tatlı söylemekten yana” ifadesi düşünülerek böyle bir adlandırma yapılmış olabilir. Sonuç olarak “Tatgan” olarak değiştirilmesinde bir sakınca yoktur. Tatyan olarak bilinen repertuarımızdaki eserler, divan şiirinden gelen ve çoğunlukla kadın, aşk, sevgili gibi temaları işleyen gazellerdir. Zaten gazellerin toplanıp yazıldığı yer, “Divan” adlı şiir kitaplarıdır. Örneklenen Tatyanlar arasında “Dün gece yâr hanesinde yastığım bir taş idi” türküsünün sözlerinde; yâr hanesinde bulunmanın mutluluğuna ve yaşanan hayata dair, güzel, ahlâkî ifadeler kullanılmıştır.


İlkokul Çağları:
1933 yılında Erzurum’da doğan sanatçı İlkokul eğitimini sürdürürken, babası Şefik Beyin yanında eli iğne tutmaya başlamıştır. Sesi güzel olan Şefik Bey, Hasankale’nin Alvar Köyü’nde Lütfü Efendi’nin müritleriyle tasavvuf müziğine yönelmiş ve onların icralarına katılmıştır. Raci Alkır’da zaman zaman aynı ortamlarda feyiz almaya başlamış, öğrendiklerini okul müsamerelerinde sunmaya başlamıştır. Daha küçük yaşta ortaya çıkan musikî yeteneği ile çevresinde tanınmış, sevilmiş ve dikkatleri üzerine çekmiştir. Bu başlangıç ileride kolay kolay kimseye nasip olmayacak bir şöhreti getirmiştir. Raci Alkır, Erzurum için büyük önem taşıyan birçok eserin bugünlere taşınmasına vesile olarak geçmişten geleceğe köprü kurmuştur.



Gençlik Yılları, Dernek ve Radyo Sanatçılığı:
1952 yılında asker olarak Samsun’a gitmiş, 1955’te dağıtımla Erzurum’a gelerek vatani görevini devam ettirmiştir. 22 yaşında evlenen Alkır’ın bu evlilikten iki erkek ve üç kız olmak üzere beş çocuğu olmuştur. Oğullarından Vahit Alkır babası gibi türkülere gönül vermiş, Erzurum Radyosu’nun Gençlik Korosu’nda dersler aldıktan sonra akitli olarak türkü söylemeye başlamıştır.
1955 yılından itibaren Erzurum Halk Oyunları ve Halk Türküleri Derneğinde toplu çalışmalara katılan Raci Alkır 1960 yılında Erzurum Radyosu Doğudan Sesler Korosunda Ses Sanatçısı olarak görev almıştır. Fikret Karahan, Nida Tüfekçi, Ateş Köyoğlu, Talip Özkan ve Ali Can gibi hocalarla çalışma imkânı bulmuştur. Bu görevini 1983 yılına kadar aralıksız sürdürmüş, aynı tarihte kendi isteği ile emekliye ayrılmıştır.



Erzurum’un Paşası
Raci Alkır “Erzurum’un Paşası” olarak bilinir. Çünkü söylediği türkülerle Erzurumlunun ve yöre insanının gönlünde taht kurmuştur. Çünkü 7 yaşından 70 yaşına dek kendine has üslubuyla, davudi sesiyle türküler söylemiştir, türküler kazandırmıştır. Erzurum kültürüne canla başla sahip çıkmıştır. Erzurum Radyosu Türk Halk Müziği Topluluğunun kurulmasında ve yaşatılmasında önderlik yapmıştır, büyük emeği vardır. Erzurumlu sanatçı olarak onu bütün ülke tanımaktadır ve taktir etmektedir. Ağırbaşlı, erdemli, vakurlu, yürekli, mert bir insandır. 1998 Hac farizasını yerine getirmiş olup, halen Erzurum’da ikâmet etmektedir..
Hani Yaylam Hani Senin Ezelin:
Ben Erzurum Radyosu’na sanatçı olarak girdiğimde Raci Alkır emekliğe ayrılmıştı. Birlikte çalışma şansını elde edememiştim ancak, çocukluğumdan beri tanıdığım, sesini ve türkülerini dinlediğim böylesine değerli bir sanatçının 40 yıllık geçmişini çok iyi biliyordum. Özellikle Müzik Yayınları Müdürü olarak görev yaptığım 10 yıl süre içerisinde üzerime düşen vazifelerimi yerine getirdim. 20 yıl sürekli görüştük ve beraber çok şeyler konuştuk. 1985 yılında benim nikâh şahitliğimi yaptı. O’nu ben babam gibi bildim, gurur duydum. Erzurum türküleri albümümde ona ait üç türküyü seslendirdim. Çünkü o türküler çok popüler türkülerdi. En çok mutlu olduğum da, onun yıllar önce seslendirdiği ve Erzurum’un en beğenilen türküsü olan “Hani yaylam hani senin ezelin” türküsünün notasını yazdım ve TRT Repertuarına kazandırdım.
Raci Alkır’dan Öz Sözler:
“Erzurum benim için vazgeçilmez bir kara sevdadır”
“Erzurum’â ait parçaları başka yöre adı altında yazan kişiler vebal altındadır.”
“Biz müzik yaparken para falan bilmezdik, bundan dolayı da işimizi severek yapardık. Para bizim için önemli değildi, düzenlenen her geceye elbisemizi kendimiz yaptırıp, tıraşımızı kendimiz olur ve seve seve giderdik. Para taleplerinden utanır, ar ederdik.”
“Sanatın soytarı devrini yaşıyoruz, nerde o eski günler”
“Bu zaman sanatın soytarı devri. Eğer sözde sanatçı kadın ise süsleyip boyayıp sahneye çıkarıyorlar. Erkekler ise uzun saçlı ve tipsizler.
“Bizim mûsikîmiz pop değil, var olan halk müziği, sanat mûsikîsi ve tasavvuf müziği. Bunların dışına çıkıldı mı gelip geçici şeyler, yani sinek vızıltısı.”
“Dün gece yâr hanesinde diye başlayan türküm hala dillerdedir. Bu eser her zaman dillerde olacaktır. Şimdikilerin yaptığı eserler hiçbir sanat kaygısı taşımadığından ömrü kısadır. Bugün var yarın yok. Ondan dolayıdır ki, şimdi popüler olan birisi yada parçası bir yıl sonra hatırlanmayacaktır. Ama gerçek sanatçı onun eserleri daima kalacaktır.”
“Yine 25 yaşında olsaydım, sesime güvenirdim. Genç olsam gene derleme yapar ve onları bantlara okurdum.”
“Yeni yetişen ve türkü okuyan sanatçılar, eski türkülerle yetiniyorlar, yeni derleme yapmıyorlar.”
“Antik Tiyatrosunda türkülerimi mikrofonsuz söyledim. Seyirciler beni ayakta alkışladı. Ayrıca Ahlat’ta konser veriyordum, bir ara mikrofon bozuldu, mikrofonsuz söylemeye başladım. Seyircinin dinmeyen alkışları hala kulaklarımdadır.”
“Havada bulut yok’, ‘Eledim eledim’, ‘Göç göç oldu’ gibi türküler birer savaş türküsüdür, artık bu tarz türküler yapılmasını istemiyorum. Ne savaş olsun, ne de öyle türküler yakılsın”
Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Cengiz Şengül tarafından hazırlanan “Erzurumlu Raci Alkır, Hayatı ve Eserleri” adlı kitap yayınlandı.Cengiz, Erzurum’un, tarih seyri içerisinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir kültür merkezi olduğunu hatırlatarak, “Yüz yıllardır, gerek coğrafi konumu gerekse ipekyolu üzerinde oluşu sebebiyle farklı kültürlerin buluşması ve kaynaşması neticesinde önemli bir kültürel zenginliğe sahip olmuştur. Bu zenginliklerden biri de Türk halkının duygu dili olan türkülerde görülür” dedi.Cengiz, Erzurum’da yılların getirdiği türkü çeşmesinden içen nice üstatların yetiştiğini bunlardan birinin de Raci Alkır olduğunu söyledi.Raci Alkır’ın Erzurum`un yetiştirdiği önemli bir Türk Halk Müziği Ses Sanatçısı olduğunu anlatan Cengiz, şöyle devam etti: “Raci Alkır’ın sanat serüvenini özetleyen dört köşe taşı vardır. Onlardan birisi, küçük yaşlarda babası ile katıldığı Nakşibendî Tarikatı `nın dergâh toplantılarıdır. Bu toplantılarda Erzurumlu gazelhanların icra ettiği ezgiler kendisinin yetişmesinde

çok önemli bir yere sahiptir.

Bir diğeri de, Erzurum `Halk Evi`ndeki faaliyetleridir. Erzurum Halk Evi`nde, Faruk Kaleli yönetimindeki halk müziği korosu, onun sanatını icra imkânı bulduğu ve yetiştiği önemli bir merkezdir. Halk Evlerinin kapanması neticesinde Alkır`ın sanat hayatında üçüncü perde açılır. Erzurum Halk Oyunları ve Halk Türküleri Derneği bünyesinde kurulan Ahmet Hulusi Seven yönetimindeki halk müziği korosunda yıllarca sanatını icra eden Alkır`ın son ve en profesyonel durağı TRT Erzurum Radyosu olmuştur. Erzurum Halk Evi`nde Faruk Kaleli yönetimindeki halk müziği korosu, Erzurum Halk Oyunları ve Halk Türküleri Derneği bünyesinde kurulan Ahmet Hulusi Seven yönetimindeki halk müziği korosu ve çocuk yaşlarda babası ile katıldığı Nakşibendî Tarikatı`nda Erzurumlu gazelhanların icra ettiği ezgiler kendisinin yetişmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Ahmet Hulusi Seven yönetimindeki derneğin halk müziği topluluğunun 1961 yılında “Doğudan Sesler Korosu” ile TRT Erzurum Radyosu`nda yayına başlaması ve Raci Alkır`ın kendine has ses rengi ile söylediği türküler, dikkatleri üzerine çekmiştir.
KIRIK HAVALAR
1. Aşığım Ben Sana
2. Atımı Bağladım Nar Ağacına
3. Aya Bak Nice Gider
4. Bade-i Lebinden Nûş Eden âşık
5. Beni Sorma Bana
6. Bir Bostan Ektim Pazı
7. Bu Abdal Postudur
8. Bu Yol Erzurum Yolu
9. Burç Üstüne Bayrakları Kurdular (Tatyan)
10. Bülbül Bağa Girmiş Yapmış Yuvayı (Tatyan)
11. Can Bula Cananı
12. Dertli Doğdum Ben Anamdan
13. Dün Gece Yar Hanesinde Yastığım Bir Taş İdi (Tatyan)
14. Erzurum Kilidi Mülk-i İslâmın
15. Erzurum’un Dağları Görünmez Olur
16. Gel Ey Hanım
17. Giden Ay Tutulur mu?
18. Hakk’a Teslim Olmuşam
19. Hakk’ın Kapısındaki Hakk’ın Arslanı
20. Hani Yaylam Hani Senin Ezelin
21. Hz. Ali Methiyesi
22. İndim Derede Durdum
23. Kadem Bastı Gönül Tahtı
24. Kapıda Kavun Yerler
25. Kayalar Buz Bağlamış
26. Maşın Gelir Haralı
27. Moğorçur deresi (Tortum Halayı)
28. Narman Kazasında Bir Gelin Gördüm
29. Nefis Sen Ölmez misin
30. Semadan Sırr-ı Tevhidi
31. Semaverim Fıkkıldar
32. Seni Her Nerede Görsem
33. Seyreyle Güzel
34. Su Kasidesi
35. Sultan Süleymana Kalmayan Dünya
36. Tutam Yâr Elinden Tutam
37. Vardım Eşiğine Yüzümü Sürdüm (Tatyan)
UZUN HAVALAR
1. Benim Ahım Zalimlere Kalmasın
2. Bi Hürmeti Ya Rab
3. Bingöl Bugün Dumandır
4. Bir Havar Eyleyin Elden Ellere
5. Göç Göç Oldu Göçler Yola Düzüldi
6. Havayı da Deli Gönül havayı
7. Hozan Dağlar Daşlıdır
8. Sakın Terk-i Edeptendir
9. Yine Bu Derd-i Derunum














İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı’nca Erzurumlu tatyan ustası THM Sanatçısı Raci Alkır’a saygı gecesi düzenlenecek.
Bakırköy Cem Karaca Kültür Merkezi Salonu’nda 20 Şubat Pazar günü düzenlenecek olan programa proje Danışmanı Mustafa Ilıcalı ve THM Sanatçısı Raci Alkır’ın oğlu Vahit Alkır konuşmacı olarak katılacak.
Programda ayrıca THM müziği sanatçısı Raci Alkır oğlu Vahit Alkır ile birlikte sahne alacak. Gecede yine Erzurumlu sanatçılardan Mükerrem Kemertaş oğlu Tuncay Kemertaş, Aysun Gültekin ve Gürken Özpeker sahne alacaklarlar.
Proje danışmanı Erzurum eski milletvekili Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, İstanbul’da yaşayan bütün Erzurumluları Raci Alkır’a saygı gecesine davet etti. Türkü paşa’nın ününün Türkiye sınırlarını aştığını söyleyen Ilıcalı, Böylesine üstad bir sanatçı için İstanbul’da gece düzenlemekten dolayı son derece mutlu olduklarını kaydetti.














Türk Halk Müziği Repertuarına Kazandırdığı Türküler

Aya bak nice gider, Vardım eşiğine yüzümü sürdüm, Kadem bastı gönül tahtı, Dün gece yâr hanesinde yastığım bir taş idi, Beni sorma bana ben ben değilem, Can bula cananını, Kapıda kavun yerler, Erzurum kilidi mülk-i islâmın, Seyreyle güzel kudreti Mevla neler eyler, Bülbül bağa girip yapmış yuvayı, Hani yaylam hani senin ezelin, Nefis sen ölmez misin, Bir bostan ektim pazı, Maşın gelir haralı, Kayalar buz bağlamış, Göç göç oldu göçler yola düzüldü(uzun hava), Bingöl bugün dumandır (uzun hava).
Kenan TUNA





2011 Dünya Üniversite Kış Olimpiyat Oyunları
DADAŞLAR Diyarı ERZURUM


__________________
Ahmet Cinisli isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
Yeni Mesaj yazma yetkiniz aktif değil dir.
Mesajlara Cevap verme yetkiniz aktif değil dir.
Eklenti ekleme yetkiniz aktif değil dir.
Kendi Mesajınızı değiştirme yetkiniz aktif değil dir.

Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Gitmek istediğiniz klasörü seçiniz


Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 03:59 AM .


3.6.5
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.